آیین رونمایی کتاب «شور اشراق» ؛ آیت‌الله رشاد: «شور اشراق» مجموعه تأملات حکمی شعر است

0

کتاب «شور اشراق» اثر آیت‌الله علی‌اکبر رشاد رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی شب گذشته (یکشنبه ۱۶ خرداد) با حضور غلامعلی حداد عادل رئیس فرهنگستان زبان فارسی، محمدرضا سنگری نویسنده و استاد دانشگاه و محمد‌رضا ترکی رئیس پژوهشکده ادبیات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی برگزار شد.

* رونمایی کتاب در ایران دو دهه قدمت دارد

حداد عادل در آغاز این مراسم طی سخنانی اظهار داشت: رونمایی این کتاب با 14 و 15 خرداد که سالروز رحلت امامی خمینی(ره) و قیام پانزده خرداد است، تناسب دارد.

13950317000285_PhotoL

وی افزود: حدود 20 سال است که در ایران رونمایی از کتاب آغاز شده است، به‌نوعی جشن تولد کتاب نیز محسوب می‌شود. آیین رونمایی از کتاب در هند رواج داشت و ما این سنت حسنه را از هندیان گرفتیم و کلمه رونمایی نیز ساخته شد و بسیار خوش  نشست.

حداد عادل با بیان اینکه حوزه علمیه قبل از انقلاب، نسبت به ادبیات معاصر و تحول در ادبیات فارسی که بعد از مشروطیت شکل گرفت عقب ماند، گفت: ادبیات روز و متحول‌شده قبل از انقلاب در محافل دانشگاهی و رسانه رایج بود. کمتر روحانیون به ادبیات روز آشنا بودند. یکی از دلایل مقبولیت شهید مطهری در بین دانشگاهیان، نثر و زبان روان آن شهید بزرگوار است.

وی افزود: بنده اخیراً در جمع محدودی از علمای موثر در برنامه‌ریزی حوزه علمیه قم حضور داشتم. گفتم شما باید به زبان عربی اهتمام داشته باشید تا طلبه‌ها بفهمند خدا چه گفته است و به زبان فارسی اهتمام داشته باشید تا مردم متوجه شوند.

رئیس فرهنگستان زبان فارسی گفت: اگر عالمی به زبان روز مسلط نباشد، در کار او نقص وجود دارد و بزرگانی همچون حجت‌الاسلام رشاد با زبان سلیس و روان آشنا هستند، بسیار موثر است.

حداد عادل افزود: ما در این 50-60 سال که از دور و نزدیک تحول زبان فارسی را در حوزه پیگیری می‌کنیم، متوجه شدیم جریان زلال و پرشوری در حوزه علمیه راه افتاد که قابل تقدیر است.

وی با اشاره به کتاب «شور اشراق» حداد عادل که در سال 76 برای اولین بار منتشر شده است، گفت: این کتاب برای بار دوم با حذف و اضافات دوباره منتشر شده است و حاوی دو دسته مقالات است. یک دسته به اشعار شاعران جدید و معاصر می‌پردازند که حوزوی نیستند، مانند شادروان اوستا و علیرضا غزوه . دسته‌ای دیگر به شعر بزرگانی اختصاص دارد که بیش از آنکه شاعر باشند، حکیم بودند، مولانا، فیض، حاج ملاهادی سبزواری، علامه حسن‌زاده آملی و امام راحل(ره) از این دسته هستند. استخوان‌بندی کتاب به مقالاتی در رابطه با شعر امام راحل(ره) اختصاص دارد.

رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی گفت: در تمدن و تفکر اسلامی ما شاهد بزرگانی هستیم که هم حکیم و هم شاعر بودند. بنده به‌ندرت بزرگانی از عالم اسلام از صدر تا به امروز سراغ دارم. که حکیم و فیلسوف باشد، اما شعر نگفته باشد.

وی ادامه داد: از زمان ملاصدرا شاعری در میان حکما قوت گرفته است چون ملاصدرا 4 جریان فکری که از آغاز اسلام راه افتاده بود را در یک نقطه به هم رساند. فلسفه ملاصدرا هم از مبانی فلسفی و قوت استدلال برخوردار است و هم هستی‌شناسی عرفانی در خود دارد و هم میراث‌دار سنت کلامی خواجه نصیرالدین طوسی است و هم از اشراق سهروردی برخوردار است. به همین دلیل حکمای ما همان‌گونه که فیلسوف بودند، اهل ذوق نیز بودند.

حداد عادل گفت: زبان شعر، زبان تمثیلی است و کلید درک عرفا و حکمایی است که به این سلسله تعلق دارند و امام(ره) نیز ادامه همین سلسله است. اهمیت این مجموعه این است که نشان می‌دهد که چگونه متفکران از شعر به عنوان دریچه‌ای به سمت آفاق بهره می‌بردند.

* نماز جمع حکمت است

سنگری در این نشست طی سخنانی عنوان کرد: بیشتر از آنکه به کتاب بپردازم بنده به مؤلفی می‌پردازم که بیش از دو دهه با افکارش آشنا هستم. یکی از ویژگی‌های آقای رشاد همه‌جانبه‌نگری اوست؛ این در روزگار ما که بیشتر افراد علاقه دارند در یک حوزه تخصص داشته باشند کار مهمی است.

وی با بیان اینکه ویژگی دیگرش واژه سازی است، گفت: این نکته بین آقای رشاد و حدادعادل مشترک است، اینها در خلق واژه صیقل خورده به حق استاد هستند. ویژگی دیگر جناب رشاد حرکت در مسیرهایی است که دیگران کمتر حرکت کرده‌اند مثلاً یک عالم درباره شاعری مثل غزوه صحبت کند و عالمانه به نقد و بررسی شعر غزوه بپردازد کمتر وجود دارد.

13950317000272_PhotoL

سنگری در ادامه افزود: همچنین جناب رشاد خودشان شاعر هستند و ذهن به سامان و نظام مندی دارند. اینکه در انتهای کتاب «شور اشراق» ایشان شعری درباره نماز آورده است به نظر من به این خاطر است که نماز جمع حکمت است.

این استاد و نویسنده با تأکید بر اینکه متأسفانه وجود ادبیات شیعی در دانشگاه‌های ما کمرنگ شده، اظهار داشت: نویسندگان هر جا ادبیات شیعی را دیده‌اند بی انصافی به خرج دادند ذکری کردند و رفتند، من نمی‌دانم کتابی درباره شاعران روحانی وجود دارد یا خیر. اما می‌دانم هر کسی به عرفان رسیده است ناگزیر بوده که شعر هم بگوید.

وی با بیان اینکه در تعریف شعر گفته اند شعر قیاسی است که مقدمات آن تخیل است و حکمت مقدماتش استدلال است، توضیح داد:‌ حال با توجه به این تعریف می‌توان پرسید شعر حکمی چگونه شعری است و با بهره گیری از قرآن باید پاسخ آن را پیدا کنیم.

*دغدغه رهبری درباره ولنگاری فرهنگی جدی است

در ادامه محمدرضا ترکی نیز عنوان کرد:‌ همانطور که فرد بیمار می‌شود جامعه نیز بیمار می‌شوند و جامعه‌ای که دچار عدم تعادل شده به فکر حکیمی نیازمند است. در طب قدیم مانند طب قدیم تهاجمی برخورد نمی‌شد بلکه با طبع آدمی مدارا می‌شد تا به تعادل برسند.

وی با اشاره به سخنان مقام معظم رهبری درباره ولنگاری فرهنگی در دستگاه‌های مربوطه گفت: جامعه دانشگاهی ما باید پیش قراول مسائل فرهنگی باشد اما متأسفانه اینطور نیست، اینطور است که مقام اول کشور درباره ولنگاری فرهنگی صحبت می‌کند.

13950317000269_PhotoL

ترکی با بیان اینکه مؤلف کتاب «شور اشراق» یک حکیم است، گفت:‌با اینکه اثر حجم فراوانی ندارد اما نگاه حکمی در این کتاب وجود دارد و شاعرانی که به آن پرداخته شده،‌همه حکیم هستند.

* ۵ مجلد درباره فلسفه هنر، علم دینی و فلسفه تعلیم و تربیت و فقه آماده انتشار می‌شود

در پایان آیت‌الله رشاد طی سخنانی کوتاه عنوان کرد:‌این اثر در چاپ دوم قریب هفتاد درصد دچار تغییر شده ، چند سال پیش همکاری داشتم که بیان می‌کرد تفحص کرده و دیده بیش از صد مقاله از من در گوشه و کنار وجود دارد بنابراین این اثر به نوعی بازسازی مقالاتی درباره شعر و هنر است.

وی در ادامه افزود: تأملاتی در رابطه با فلسفه هنر، علم دینی و فلسفه تعلیم و تربیت و حوزه فقه و اصول داشتم که در حوزه فقه و اصول به 5 جلد کتاب می‌رسد که دو جلد آن امسال آماده نشر می‌شود.

13950317000268_PhotoL

رشاد با اشاره به اینکه این مجموعه‌ها علمی نیستند بلکه مقدمه‌ای هستند که نشان دهنده دغدغه خود من است، توضیح داد: بنابراین در کار «شور اشراق» نگاهی که به دیوان حکما و تأملاتم را نوشتم از جمله با آیت‌الله حسن زاده آملی که شعر «دفتر دل» ایشان را شرح کردم.

وی با بیان اینکه برای تألیف دیوان حضرت امام به اتفاق مرحوم شاهرخی و حمید سبزواری و جناب آهی تلاش زیادی کردیم، توضیح داد: در فضای ارتحال حضرت امام متوجه شدم که تعابیر گوناگونی از شعر «خال لب» امام خمینی (ره) وجود دارد که گاه بی جا است و به همین دلیل من شرحی درباره این غزل حضرت امام نوشتم.

در پایان از کتاب «شور اشراق» با حضور اساتید حاضر در نشست رونمایی شد.

13950317000275_PhotoL

ارسال نظر

− 3 = 3