پرونده محیط زیستی؛ تکرار فاجعه دریاچه ارومیه در خلیج گرگان

0

خلیج گرگان با بحران‌های متعددی درگیر است و مسئولان معتقدند اگر اقدام فوری انجام نشود در کمتر از یک دهه خلیجی به جا نمی‌ماند و با تکرار فاجعه دریاچه ارومیه رو به رو خواهیم شد.

خلیج ۴۰۰۰ هکتاری گرگان یکی از بزرگترین مخازن آب شیرین متصل به دریای مازندران است و تداوم زندگی بسیاری از جانداران در بزرگترین دریاچه زمین به اتصال این خلیج با دریا وابسته است. خلیجی که حالا با مشکلات متعدد دست و پنجه نرم می‌کند و فعالان و مسئولان محیط زیست معتقدند که با ادامه روند کنونی ممکن است به زودی تبدیل به نسخه دیگری از دریاچه ارومیه شود.

مدیرکل محیط زیست استان گلستان در این باره می‌گوید: دهانه خلیج گرگان که محل ورود آب از دریای مازندران است به شدت دچار مشکل است.

اسماعیل مهاجر توضیح می‌دهد: عمق خلیج گرگان که در نقاط عمیق به حداکثر ۳ متر می‌رسید اکنون در اثر رژیم رسوبگذاری به یک و نیم متر کاهش پیدا کرده است و به همین دلیل به سرعت به سمت نابودی پیش می‌رود.

به گفته وی چنانچه روند کنونی ادامه داشته باشد و کارهای عاجل و فوری انجام نشود خلیج گرگان نیز سرنوشتی همچون دریاچه ارومیه پیدا خواهد کرد.

مهاجر تصریح می‌کند: اگر همین روال تغییرات اقلیمی و پسروی آب دریا ادامه پیدا کند، فکر می‌کنم در کمتر از یک دهه دیگر نتوان خلیج گرگان را خلیج نامید و به یک دریاچه ماندابی تبدیل خواهد شد که خودش منشاء بسیاری از بیماری‌ها می‌شود.

آب خلیج گرگان کم و آلوده شده است

یک فعال محیط زیست در استان مازندران می‌گوید: اهمیت تالاب میانکاله و خلیج گرگان بر کسی که اطلاعات اولیه‌ای از محیط زیست داشته باشد پوشیده نیست. این تالاب یکی از بزرگترین مخازن آب شیرین متصل به دریای خزر بوده و هست و به دلیل شکل خاص جغرافیایی و اکوسیستم خاصی که دارد محل زادآوری بسیاری از گونه‌های استخوانی و غضروفی دریای خزر است.

حر منصوری تصریح می‌کند: اگر ارتباط خلیج گرگان با دریای مازندران به واسطه کانال چپاقلی به هر دلیلی محدودتر از گذشته شود قطعاً روی اکوسیستم دریای خزر تأثیر به سزایی خواهد داشت چون خلیج گرگان یکی از زادگاه‌های اصلی خانواده‌هایی از ماهیان استخوانی و غضروفی است.

وی عوامل متعددی را در تهدید این خلیج و تالاب بر می‌شمرد: تمامی رودخانه‌های جنوب دریای مازندران که از بالادست البرز شرقی، البرز مرکزی و البرز غربی به دریای مازندران یا تالاب‌های اطراف آن می‌رفتند و نهایتاً به دریا می‌رسیدند اکنون با کاهش جدی ورودی آب مواجهند.

2050806

به گفته وی از ۱۵ سال قبل آرام آرام ارزان شدن گونه های باغی مثل مرکبات و از بین رفتن باغ‌های مرکبات در سواحل این دریا و تبدیل آن‌ها به شالیزار، توسعه ۹۰۰ کیلومتری برنج‌کاری را در پی داشته است.

دیدبان طبیعت میانکاله می‌گوید: برنج گونه‌ای است که باید اطرافش چند سانتیمتر آب روی خاک باشد و این آب به دلیل عمق کم و گستردگی بسیار زیاد به راحتی تبخیر می‌شود و به جای آنکه به رودخانه ها و تالاب‌ها و نهایتاً دریا برسد و زندگی را به بزرگترین دریاچه دنیا برگرداند متأسفانه میزان قابل توجهی تبخیر می‌شود و آنچه باقی می‌ماند هم به دلیلی استفاده بسیار جدی از سموم و کودهای شیمیایی مملو از فلزات سنگین و سموم و مواد شمیایی است که وارد تالاب می‌شود و خودش می‌تواند به جای زندگی بخشی، زندگی را از تالاب ها بگیرد.

ورود انواع فاضلاب تصفیه نشده به خلیج گرگان

مدیرکل محیط زیست استان گلستان این موضوع را تأیید کرده و اضافه می‌کند: فاضلاب‌های خانگی، صنعتی و کشاورزی، چه از طرف مازندران و چه گلستان، در خلیج خالی می‌شود که قسمت اعظم آن تصفیه نشده است. افزایش آلودگی‌ها باعث می‌شود که آلودگی آب دریا به شدت بالاتر برود و علاوه بر میزان تبخیر شوری آب خلیج و دریای خزر به شدت افزایش پیدا کند.

مهاجر توضیح می‌دهد: خلیج گرگان یک دهانه ورودی ۱۷۰۰ متری در کانال چپاقلی دارد و یک کانال خروجی به نام خوزینی که باعث می‌شود آب در خلیج یک جریان گردش آب ساعتگرد پیدا کند. جهت چرخش آب در خود دریای خزر پادساعتگرد است و وجود کانال خوزینی باعث می‌شد تجمع رسوبات در خلیج گرگان به طور طبیعی کمتر اتفاق بیفتد.

به گفته وی ۹۵ درصد ورودی آب دریای خزر از رودخانه ولگاست که در روسیه قرار دارد و در سال‌های اخیر به دلیل ساخت سد و کانال‌های متعدد جریان ورودی آب این رودخانه به دریای خزر خیلی کم شده است. تغییرات اقلیمی هم پسروی آب دریای خزر را تشدید کرده است.

مهاجر تصریح می‌کند: شیب دریای خزر هم از غرب به شرق به سمت استان گلستان است و به همین دلیل خلیج گرگان محل تخم‌ریزی ماهیان خاویاری بوده است. اگرچه روی تغییرات اقلیمی و تأثیر احداث بنادر و میزان رسوبی که می‌تواند انتقال دهد تحقیق مشخصی انجام نشده ولی تأثیر مشهودی داشته است. به همین دلیل در سالیان اخیر شدت رسوب گذاری بیشتر شده و رسوب‌گیری بالا در دهانه خلیج گرگان در کانال چپاقلی آب ورودی از دریای خزر را دچار مشکل کرده است.

ارسال نظر

1 + 3 =